است ، اين است كه بايد بگويد : من از قرآن آنچه را كه در ظاهر وجود دارد ، فرا گرفته‌ام . « 1 » 5 - عروة بن زبير از عايشه نقل مىكند كه او مىگفت : در دوران رسول خدا ( ص ) سوره احزاب دويست آيه خوانده مىشد ولى چون عثمان قرآن‌ها را نوشت از آن سوره به جز آن چه فعلا موجود است ، به دست ما نيامد . « 2 » 6 - حميده دختر ابو يونس نقل مىكند كه : پدرم هشتاد سال داشت ، اين آيه را از مصحف عايشه براى من چنين خواند : « انّ اللّه و ملائكته يصلّون على النّبىّ يا ايّها الّذين آمنوا صلّوا عليه و سلّموا تسليما و على الّذين يصلون الصّفوف الاوّل » . حميده مىگويد : اين جريان در وقتى بود كه هنوز عثمان قرآن‌ها را تغيير نداده بود . « 3 » ( 1 ) - 7 - ابو حرب بن اسود از پدرش نقل مىكند كه ابو موسى اشعرى از قراء بصره دعوت نمود ، سيصد نفر كه همه قاريان قرآن بودند ، در نزد وى حاضر گشتند ، ابو موسى خطاب به آنان چنين گفت : شما مردان نيك و قاريان اهل بصره هستيد ، قرآن بخوانيد و آرزوها را طولانى نكنيد تا قلب شما را قساوت فرا نگيرد ! چنان كه امت‌هاى گذشته در اثر آرزوهاى دور و دراز كه در دل‌هايشان جا داده بودند ، به بيمارى قساوت قلب مبتلا شدند ، آن‌گاه گفت : ما در قرآن سوره‌اى مىخوانديم كه از نظر طولانى بودن و شدت لحن آياتش ، مانند سوره برائت مىدانستيم و من آن سوره را فراموش كرده‌ام ، به جز اين آيه كه خداوند مىفرمايد : « لو كان لابن آدم و اديان من مال لابتغى واديا ثالثا و لا يملأ جوف ابن آدم الّا التّراب » « 4 » باز سوره‌اى را در قرآن مىخوانديم كه شبيه يكى از « مسبحات » بود و آن را نيز فراموش كرده‌ام و تنها اين آيه را به ياد دارم : « يا ايّها الّذين آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون فتكتب شهادة فى اعناقكم فتسألون عنها يوم القيامة » . « 5 » 8 - زر مىگويد : ابى بن كعب به من گفت : زر ! سورهء احزاب را چند آيه مىدانى ؟ گفتم : هفتاد و سه آيه ، گفت : نه ، بلكه اين سوره مانند بقره يا بيشتر از آن بود . « 6 »

--> ( 1 ) اتقان ، 2 / 40 - 41 . ( 2 ) همان ، 2 / 40 - 41 . ( 3 ) همان ، 2 / 100 . ( 4 ) اگر پسر آدم دو دشت پهناور پر از ثروت داشته باشد ، آرزوى دشت سومى را خواهد نمود و شكم پسر آدم را به جز خاك ، چيزى پر نخواهد كرد . ( 5 ) كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، چرا آن چه را كه عمل نمىكنيد ، مىگوييد كه گفتار بىعمل ، شهادتى عليه شما نوشته مىشود و روز قيامت مورد سؤال و مؤاخذه قرار خواهيد گرفت . صحيح مسلم ، 3 / 100 . ( 6 ) منتخب كنز العمال در حاشيه مسند احمد ، 2 / 43 .